Surat Al-Ma’arij kwa Kiswahili

Surat Al-Ma’arij kamili: Kiarabu, tafsiri ya Kiswahili na matamshi

1. 70:1

   سَأَلَ سَآئِلٌۢ بِعَذَابٍ وَاقِعٍ۝١

   Saala sailun biʿathabin waqiʿin

   Muulizaji aliuliza juu ya adhabu itakayo tokea!¹

   Maelezo

   [1] Ameita, mwenye kuita, kuhimiza kama kufanya kejeli, iletwe upesi adhabu kutoka kwa Mwenyezi Mungu ambayo hapana shaka itawashukia makafiri.
2. 70:2

   لِّلْكَـٰفِرِينَ لَيْسَ لَهُۥ دَافِعٌ۝٢

   Lilkafireena laysa lahu dafiʿun

   Kwa makafiri - ambayo hapana awezaye kuizuia .²

   Maelezo

   [2] Wala hapana chochote cha kuzuia adhabu hiyo,
3. 70:3

   مِّنَ ٱللَّهِ ذِى ٱلْمَعَارِجِ۝٣

   Mina Allahi thee almaʿariji

   Kutoka kwa Mwenyezi Mungu Mwenye mbingu za daraja.³

   Maelezo

   [3] Kwani hiyo inatoka kwa Mwenyezi Mungu Mwenye mbingu, ambako huko ndiko zinatoka nguvu zinazo simama, na hukumu inayo tekelezwa.
4. 70:4

   تَعْرُجُ ٱلْمَلَـٰٓئِكَةُ وَٱلرُّوحُ إِلَيْهِ فِى يَوْمٍ كَانَ مِقْدَارُهُۥ خَمْسِينَ أَلْفَ سَنَةٍ۝٤

   Taʿruju almalaikatu waalrroohu ilayhi fee yawmin kana miqdaruhu khamseena alfa sanatin

   Malaika na Roho hupanda kwendea kwake katika siku ambayo kadiri yake ni miaka khamsini elfu!⁴

   Maelezo

   [4] Malaika na Jibrili wanapanda kwenda kunako toka amri yake kwa siku ambayo urefu wake ni miaka khamsini elfu kwa mujibu wa hisabu ya miaka ya duniani.
5. 70:5

   فَٱصْبِرْ صَبْرًا جَمِيلًا۝٥

   Faisbir sabran jameelan

   Basi subiri kwa subira njema.Hakika wao wanaiona iko mbali!⁵

   Maelezo

   [5] Basi, ewe Muhammad! Subiri uwastahamilie hizo kejeli zao, na kuhimiza kwao adhabu, kwa subira isiyo kuwa na mbabaiko ndani yake wala mashtaka.
6. 70:6

   إِنَّهُمْ يَرَوْنَهُۥ بَعِيدًا۝٦

   Innahum yarawnahu baʿeedan

   Hakika wao wanaiona iko mbali!⁶

   Maelezo

   [6] Hakika hao makafiri wanaiona hiyo Siku ya Kiyama ni kitu cha muhali kutokea.
7. 70:7

   وَنَرَىٰهُ قَرِيبًا۝٧

   Wanarahu qareeban

   Na Sisi tunaiona iko karibu.⁷

   Maelezo

   [7] Na Sisi tunaona kuwa ni jambo jepesi katika uweza wetu, wala halina uzito wowote.
8. 70:8

   يَوْمَ تَكُونُ ٱلسَّمَآءُ كَٱلْمُهْلِ۝٨

   Yawma takoonu alssamao kaalmuhli

   Siku ambayo mbingu zitakapo kuwa kama maadeni iliyo yayushwa.⁸

   Maelezo

   [8] Siku mbingu itakapo kuwa kama fedha iliyo yayuka,
9. 70:9

   وَتَكُونُ ٱلْجِبَالُ كَٱلْعِهْنِ۝٩

   Watakoonu aljibalu kaalʿihni

   Na milima itakuwa kama sufi.⁹

   Maelezo

   [9] Na milima itakapo kuwa kama sufi iliyo tiwa rangi na ikapigwa,
10. 70:10

    وَلَا يَسْـَٔلُ حَمِيمٌ حَمِيمًا۝١٠

    Wala yasalu hameemun hameeman

    Wala jamaa hatamuuliza jamaa yake.¹⁰

    Maelezo

    [10] Wala jamaa hamuulizi jamaa yake: Nini hali yako? Kwa sababu kila mmoja kajishughulikia nafsi yake!
11. 70:11

    يُبَصَّرُونَهُمْ ۚ يَوَدُّ ٱلْمُجْرِمُ لَوْ يَفْتَدِى مِنْ عَذَابِ يَوْمِئِذٍۭ بِبَنِيهِ۝١١

    Yubassaroonahum yawaddu almujrimu law yaftadee min ʿathabi yawmiithin bibaneehi

    Ijapo kuwa wataonyeshwa waonane. Atatamani mkosefu lau ajikomboe na adhabu ya siku hiyo kwa kuwatoa fidia wanawe,¹¹

    Maelezo

    [11] Watakuwa wakijuulishana wao kwa wao mpaka wajuane baraabara, na ilhali hapana amuulizae mwenzie kitu. Kafiri atatamani lau ange pata kujikomboa nafsi yake na adhabu hiyo Siku ya Kiyama kwa kumtoa mwanawe awe ni fidia yake,
12. 70:12

    وَصَـٰحِبَتِهِۦ وَأَخِيهِ۝١٢

    Wasahibatihi waakheehi

    Na mkewe, na nduguye,¹²

    Maelezo

    [12] Au mkewe, au nduguye,
13. 70:13

    وَفَصِيلَتِهِ ٱلَّتِى تُـْٔوِيهِ۝١٣

    Wafaseelatihi allatee tuweehi

    Na jamaa zake walio kuwa wakimkimu,¹³

    Maelezo

    [13] Au jamaa zake aliyo khusiana nao,
14. 70:14

    وَمَن فِى ٱلْأَرْضِ جَمِيعًا ثُمَّ يُنجِيهِ۝١٤

    Waman fee alardi jameeʿan thumma yunjeehi

    Na wote waliomo duniani, kisha aokoke yeye.¹⁴

    Maelezo

    [14] Na wote waliomo duniani, apate kuokoka yeye tu!
15. 70:15

    كَلَّآ ۖ إِنَّهَا لَظَىٰ۝١٥

    Kalla innaha latha

    La, hasha! Kwa hakika huo ni Moto mkali kabisa,¹⁵

    Maelezo

    [15] Ewe mkosefu! Wacha hayo unayo yatamani ya kutaka kujikomboa kwa fidia! Hakika huo moto, unawaka kweli!
16. 70:16

    نَزَّاعَةً لِّلشَّوَىٰ۝١٦

    Nazzaʿatan lilshshawa

    Unao babua ngozi ya kichwa!¹⁶

    Maelezo

    [16] Utakubabua mikono yako, na miguu yako, na viungo vyako vyote,
17. 70:17

    تَدْعُوا۟ مَنْ أَدْبَرَ وَتَوَلَّىٰ۝١٧

    Tadʿoo man adbara watawalla

    Utamwita kila aliye geuza mgongo na akageuka.¹⁷

    Maelezo

    [17] Utanadi kwa jina la huyo aliye iacha Haki, na akaacha ut'iifu,
18. 70:18

    وَجَمَعَ فَأَوْعَىٰٓ۝١٨

    Wajamaʿa faawʿa

    Na akakusanya mali, kisha akayahifadhi.¹⁸

    Maelezo

    [18] Na akakusanya mali akayaweka katika mabweta yake, wala hakutoa haki ya Mwenyezi Mungu iliomo katika hayo mali!
19. 70:19

    ۞ إِنَّ ٱلْإِنسَـٰنَ خُلِقَ هَلُوعًا۝١٩

    Inna alinsana khuliqa halooʿan

    Hakika mtu ameumbwa na papara.¹⁹

    Maelezo

    [19] Hakika tabia ya binaadamu ni papara, mwingi wa kupapatika,
20. 70:20

    إِذَا مَسَّهُ ٱلشَّرُّ جَزُوعًا۝٢٠

    Itha massahu alshsharru jazooʿan

    Inapo mgusa shari hupapatika.²⁰

    Maelezo

    [20] Na kutoridhika akifikiwa na lolote la karaha na uzito,
21. 70:21

    وَإِذَا مَسَّهُ ٱلْخَيْرُ مَنُوعًا۝٢١

    Waitha massahu alkhayru manooʿan

    Na inapo mgusa kheri huizuilia.²¹

    Maelezo

    [21] Na ni mwingi wa kuzuia na kunyima akipata kheri na neema.
22. 70:22

    إِلَّا ٱلْمُصَلِّينَ۝٢٢

    Illa almusalleena

    Isipo kuwa wanao swali,²²

    Maelezo

    [22] Isipo kuwa wanao swali,
23. 70:23

    ٱلَّذِينَ هُمْ عَلَىٰ صَلَاتِهِمْ دَآئِمُونَ۝٢٣

    Allatheena hum ʿala salatihim daimoona

    Ambao wanadumisha Sala zao,²³

    Maelezo

    [23] Ambao wanadumisha Swala zao, hawakikosi hata kipindi kimoja.
24. 70:24

    وَٱلَّذِينَ فِىٓ أَمْوَٰلِهِمْ حَقٌّ مَّعْلُومٌ۝٢٤

    Waallatheena fee amwalihim haqqun maʿloomun

    Na ambao katika mali yao iko haki maalumu²⁴

    Maelezo

    [24] Na wale ambao katika mali yao ipo haki iliyo ainiwa
25. 70:25

    لِّلسَّآئِلِ وَٱلْمَحْرُومِ۝٢٥

    Lilssaili waalmahroomi

    Kwa mwenye kuomba na anaye jizuilia kuomba;²⁵

    Maelezo

    [25] iliyo wekwa kwa ajili ya masikini mwenye kuomba kutaka msaada, na anaye jizuilia kuomba pia. (Katika wanao zuilika kuomba wanaingia si wenye kustahi na kuona vibaya tu, bali pia wasio weza kuomba kama watoto wachanga, wagonjwa, na wanyama pia.)
26. 70:26

    وَٱلَّذِينَ يُصَدِّقُونَ بِيَوْمِ ٱلدِّينِ۝٢٦

    Waallatheena yusaddiqoona biyawmi alddeeni

    Na ambao wanaisadiki Siku ya Malipo,²⁶

    Maelezo

    [26] Na wale wanao isadiki Siku ya Malipo, basi wanajitayarisha kwa ajili yake;
27. 70:27

    وَٱلَّذِينَ هُم مِّنْ عَذَابِ رَبِّهِم مُّشْفِقُونَ۝٢٧

    Waallatheena hum min ʿathabi rabbihim mushfiqoona

    Na ambao wanaiogopa adhabu itokayo kwa Mola wao Mlezi.²⁷

    Maelezo

    [27] Na wale wanao iogopa adhabu ya Mola wao Mlezi basi wanajikinga nayo wala hawajitii katika jambo la kuwaletea adhabu hiyo.
28. 70:28

    إِنَّ عَذَابَ رَبِّهِمْ غَيْرُ مَأْمُونٍ۝٢٨

    Inna ʿathaba rabbihim ghayru mamoonin

    Hakika adhabu ya Mola wao Mlezi si ya kuaminika nayo.²⁸

    Maelezo

    [28] Kwani hakika adhabu ya Mola wao Mlezi hapana hata mmoja anaye weza kuaminika nayo isimpate.
29. 70:29

    وَٱلَّذِينَ هُمْ لِفُرُوجِهِمْ حَـٰفِظُونَ۝٢٩

    Waallatheena hum lifuroojihim hafithoona

    Na ambao wanahifadhi tupu zao.²⁹

    Maelezo

    [29] Na ambao wanazihifadhi tupu zao hata hawaemewi na matamanio yao.
30. 70:30

    إِلَّا عَلَىٰٓ أَزْوَٰجِهِمْ أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَـٰنُهُمْ فَإِنَّهُمْ غَيْرُ مَلُومِينَ۝٣٠

    Illa ʿala azwajihim aw ma malakat aymanuhum fainnahum ghayru maloomeena

    Isipo kuwa kwa wake zao, au iliyo wamiliki mikono yao ya kuume, basi hao hawalaumiwi³⁰

    Maelezo

    [30] Lakini kwa wake zao na masuria wao hawazihifadhi; kwa sababu hapo hawalaumiwi kuifuata tabia ya maumbile.
31. 70:31

    فَمَنِ ٱبْتَغَىٰ وَرَآءَ ذَٰلِكَ فَأُو۟لَـٰٓئِكَ هُمُ ٱلْعَادُونَ۝٣١

    Famani ibtagha waraa thalika faolaika humu alʿadoona

    Lakini wanao taka kinyume ya haya, basi hao ndio wanao ruka mipaka.³¹

    Maelezo

    [31] Basi mwenye kutafuta starehe ya maingiliano kwa wasio kuwa wake na masuria, basi hao tena ni wenye kuikiuka halali na kuingia katika haramu.
32. 70:32

    وَٱلَّذِينَ هُمْ لِأَمَـٰنَـٰتِهِمْ وَعَهْدِهِمْ رَٰعُونَ۝٣٢

    Waallatheena hum liamanatihim waʿahdihim raʿoona

    Na ambao wanazichunga amana zao na ahadi zao,³²

    Maelezo

    [32] Na hao wenye kuzihifadhi amana za sharia na amana za waja wa Mwenyezi Mungu, na walio lazimika nayo kwa Mwenyezi Mungu na kwa watu bila ya kukhuni wala kupunja,
33. 70:33

    وَٱلَّذِينَ هُم بِشَهَـٰدَٰتِهِمْ قَآئِمُونَ۝٣٣

    Waallatheena hum bishahadatihim qaimoona

    Na ambao wanasimama imara katika ushahidi wao,³³

    Maelezo

    [33] Na ambao kwa shahada zao wamesimama sawa sawa kwa haki bila ya kuficha wanalo lijua,
34. 70:34

    وَٱلَّذِينَ هُمْ عَلَىٰ صَلَاتِهِمْ يُحَافِظُونَ۝٣٤

    Waallatheena hum ʿala salatihim yuhafithoona

    Na ambao wanazihifadhi Sala zao.³⁴

    Maelezo

    [34] Na wanao hifadhi Swala zao wakizisali sawasawa kwa ukamilifu -
35. 70:35

    أُو۟لَـٰٓئِكَ فِى جَنَّـٰتٍ مُّكْرَمُونَ۝٣٥

    Olaika fee jannatin mukramoona

    Hao ndio watakao hishimiwa Peponi.³⁵

    Maelezo

    [35] Watu wenye sifa kama hizo nzuri watakuwa ni wenye kuhishimiwa mbele ya Mwenyezi Mungu Mtukufu huko Peponi.
36. 70:36

    فَمَالِ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ قِبَلَكَ مُهْطِعِينَ۝٣٦

    Famali allatheena kafaroo qibalaka muhtiʿeena

    Wana nini wale walio kufuru wanakutumbulia macho tu?³⁶

    Maelezo

    [36] Kitu gani kinawapelekea hao walio kufuru kukujia mbio mbio ?
37. 70:37

    عَنِ ٱلْيَمِينِ وَعَنِ ٱلشِّمَالِ عِزِينَ۝٣٧

    ʿAni alyameeni waʿani alshshimali ʿizeena

    Makundi kwa makundi upande wa kulia na upande wa kushoto!³⁷

    Maelezo

    [37] Kutoka kuliani na kushotoni kwa makundi?
38. 70:38

    أَيَطْمَعُ كُلُّ ٱمْرِئٍ مِّنْهُمْ أَن يُدْخَلَ جَنَّةَ نَعِيمٍ۝٣٨

    Ayatmaʿu kullu imriin minhum an yudkhala jannata naʿeemin

    Kwani kila mmoja wao anatumai kuingizwa katika Pepo ya neema?³⁸

    Maelezo

    [38] Je, kwani kila mmoja wao ana tamaa ya kuingia kwenye Pepo yenye neema, baada ya kusikia kuwa Mwenyezi Mungu amemuahidi Mtume wake na Waumini kuwatia Peponi?
39. 70:39

    كَلَّآ ۖ إِنَّا خَلَقْنَـٰهُم مِّمَّا يَعْلَمُونَ۝٣٩

    Kalla inna khalaqnahum mimma yaʿlamoona

    La, hasha! Hakika Sisi tumewaumba kutokana na wanacho kijua.³⁹

    Maelezo

    [39] Basi nawaache hiyo tamaa yao ya kuingia Peponi. Hakika Sisi tumewaumba wao kutokana na maji ya kudharauliwa.
40. 70:40

    فَلَآ أُقْسِمُ بِرَبِّ ٱلْمَشَـٰرِقِ وَٱلْمَغَـٰرِبِ إِنَّا لَقَـٰدِرُونَ۝٤٠

    Fala oqsimu birabbi almashariqi waalmagharibi inna laqadiroona

    Basi naapa kwa Mola Mlezi wa mashariki zote na magharibi zote kwamba Sisi tunaweza⁴⁰

    Maelezo

    [40] Naapa kwa Mola Mlezi wa mashariki zote, na magharibi zote za siku, na sayari na hidaya, kwamba hakika bila ya shaka Sisi tuna uweza wa kuwaangamiza,
41. 70:41

    عَلَىٰٓ أَن نُّبَدِّلَ خَيْرًا مِّنْهُمْ وَمَا نَحْنُ بِمَسْبُوقِينَ۝٤١

    ʿAla an nubaddila khayran minhum wama nahnu bimasbooqeena

    Kuwabadili kwa walio bora kuliko wao; na Sisi hatushindwi.⁴¹

    Maelezo

    [41] Na kuwaleta walio wat'iifu zaidi kwa Mwenyezi Mungu kuliko wao. Wala Sisi hatushindwi kubadilisha huko. Huenda ikawa inakusudiwa kwa "mashariki zote" na "magharibi zote" ni maeneo ya mamlaka ya Mwenyezi Mungu yote ambayo hayana mpaka kama ilivyo ashiriwa katika Aya 137 ya Surat Al-A'araf: "Na tukawarithisha watu walio kuwa wanadharauliwa mashariki za nchi na magharibi zake ambayo tuliitia baraka", kuonyesha sehemu zote za hiyo nchi inayo tajwa. Na huenda ikawa makusudio yake ni mashariki za jua na mwezi na nyota zote na sayari, na magharibi zao, kwa ajili ya kuonyesha vile vile ufalme wa Mwenyezi Mungu wote. Na kwa hivyo inadhihirika kwetu kuwa vyombo vinavyo kwenda katika qubba la mbingu vinachomoza kwenye upeo wa mashariki na kuchwa kwenye upeo wa magharibi, au kwa uchache vinazunguka kutoka mashariki kwendea magharibi kuizunguka nyota ya Pole, katika sehemu ya kaskazini ya dunia. Kwani umbali wa Pole kwa nyota ni mdogo kuliko pahala unapo angalia, basi nyota hapo haichomozi wala haichwi, bali hupiga duru ndogo kuizunguka North Pole. Na kwa hiyo Aya inaashiria saa za usiku. Rejea kwenye kauli ya Mwenyezi Mungu Mtukufu: " Na alama na kwa nyota wao wanaongoka." Na kwa udhaahiri wa kuchomoza na kuchwa ipo ishara ya kuzunguka kwa dunia, na hiyo ni neema kubwa kabisa katika neema za Mwenyezi Mungu juu ya maisha katika sayari hii. Kwani bila ya kuzunguka kwa dunia juu ya msumari-kati wake nusu ya dunia ingeli pigwa na jua mfululizo muda wa nusu mwaka kaamili, na ingeli nyimwa mwangaza kabisa nusu nyengine. Kwa hivyo uhai kama tulivyo uzoea usinge kuwako. Na tukifanya hizo mashariki na hizo magharibi ni za jua peke yake, wachilia mbali nyota nyengine na sayari, basi itakuwa ishara ni kule kuchomoza jua kila siku pahala pengine na kuchwa pahala pengine kila siku, au hata katika kila dakika linapo pita juu ya dunia. Kwani jua kila dakika linakuchwa pahala na linachomoza pahala papili mfululizo. Na haya ni katika mipango ya Mwenyezi Mungu na miujiza ya uweza wake. Tazama pia maoni ya wataalamu juu ya Aya ya 5 katika Surat Assaffat, na Aya 17 ya Surat Arrah'man.
42. 70:42

    فَذَرْهُمْ يَخُوضُوا۟ وَيَلْعَبُوا۟ حَتَّىٰ يُلَـٰقُوا۟ يَوْمَهُمُ ٱلَّذِى يُوعَدُونَ۝٤٢

    Fatharhum yakhoodoo wayalʿaboo hatta yulaqoo yawmahumu allathee yooʿadoona

    Basi waache wapige porojo na wacheze, mpaka wakutane na siku yao wanayo ahidiwa,⁴²

    Maelezo

    [42] Basi waachilie wakiporojoka katika upotovu wao, na wakicheza na dunia yao, mpaka wakutane na siku yao waliyo ahidiwa kupewa adhabu.
43. 70:43

    يَوْمَ يَخْرُجُونَ مِنَ ٱلْأَجْدَاثِ سِرَاعًا كَأَنَّهُمْ إِلَىٰ نُصُبٍ يُوفِضُونَ۝٤٣

    Yawma yakhrujoona mina alajdathi siraʿan kaannahum ila nusubin yoofidoona

    Siku watakapotoka makaburini kwa upesi kama kwamba wanakimbilia mfundo,⁴³

    Maelezo

    [43] Siku watakapo tolewa makaburini mbio mbio kumwendea huyo ataye waita, kama kwamba wamemweka ufundo na wakimuabudu duniani walivyo kuwa wakimkimbilia badala ya Mwenyezi Mungu,
44. 70:44

    خَـٰشِعَةً أَبْصَـٰرُهُمْ تَرْهَقُهُمْ ذِلَّةٌ ۚ ذَٰلِكَ ٱلْيَوْمُ ٱلَّذِى كَانُوا۟ يُوعَدُونَ۝٤٤

    Khashiʿatan absaruhum tarhaquhum thillatun thalika alyawmu allathee kanoo yooʿadoona

    Macho yao yatainama, fedheha itawafunika. Hiyo ndiyo Siku waliyo kuwa wakiahidiwa.⁴⁴

    Maelezo

    [44] Macho yameinama chini, hawawezi kuyanyanyua, yamegubikwa na unyonge na udhalili. Hiyo ndiyo siku waliyo kuwa wakiahidiwa duniani na wao wakiikanusha.